Türkiye'de en son ve en yakın güneş ve ay tutulmaları: tarihler, saatler ve kanlı ay

Bu sayfa, “güneş ve ay tutulmalarının ülkemizde en son gerçekleştiği ve en yakın gerçekleşeceği tarihler” sorusunun güncel cevabını ve arkasındaki ayrıntıyı veriyor: hangi tutulmanın Türkiye'nin neresinden, saat kaçta ve ne kadar görüleceği. Saatler Türkiye saatidir (TSİ); hesaplar NASA'nın tutulma verileriyle karşılaştırıldı. Tutulmaların astrolojik yorumu ayrı bir konu; onu 2027 tutulmaları sayfasında anlattık.

Türkiye'den görülen güneş tutulmaları (2003–2034)

2000–2035 arasındaki 80 güneş tutulmasından yalnızca 15'i Türkiye'nin bir bölümünden görülüyor. Çoğu parçalı; bir tanesi tam (2006), bir tanesi halkalı (2030). Tabloda her tutulmanın Türkiye'deki en büyük örtülmesi ve bunun yaşandığı yer var.

Listedeki on beşinci tutulma, 3 Kasım 2032 sabahı Ardahan çevresinde gün doğarken yaşanacak %0,4'lük bir sıyırma; pratikte gözlenemeyecek kadar küçük olduğu için tabloya almadık. 25 Ekim 2022'den bu yana yaşanan sekiz güneş tutulmasının hiçbiri Türkiye'den görülmedi. 12 Ağustos 2026'daki tam tutulma da bunlardan biri: Edirne'de Güneş 20:18'de battı, parçalı evre ise 20:28'de başlayacaktı.

2 Ağustos 2027: şehir şehir saatler

Türkiye'den görülecek bir sonraki güneş tutulması 2 Ağustos 2027 Pazartesi. Küresel olarak 21. yüzyılın en uzun tam tutulmalarından biri; tam evre İspanya'nın güney ucundan Fas, Cezayir, Tunus, Libya, Mısır (Luksor), Suudi Arabistan ve Yemen'e uzanıyor. Türkiye bu kuşağın dışında kalıyor ama Güneş'in yarısından fazlası kapanacak. Batıda ve güneyde örtülme daha büyük.

Türkiye'de en büyük örtülme Bodrum çevresinde, yaklaşık %76. Güneş öğle saatlerinde gökyüzünde çok yüksekte (65–70°) olduğu için hava açıksa her yerden rahat izlenir. Tutulmanın astrolojik yorumu ve burçlara etkisi için 2 Ağustos 2027 güneş tutulması yazımıza bakabilirsiniz. Aynı yılın ilk güneş tutulması olan 6 Şubat 2027 halkalı tutulması ise Türkiye'den görülmüyor.

1 Haziran 2030: İstanbul'dan halkalı tutulma

2027'den sonraki büyük olay 1 Haziran 2030 sabahı. Bu halkalı tutulmada Ay, Güneş'in ortasını kapatacak ve kenarında parlak bir halka kalacak; halkalı kuşak Trakya, Marmara ve Batı Karadeniz'den geçiyor. Kuşağın içindeki il merkezleri: Edirne, Kırklareli, Tekirdağ, İstanbul, Çanakkale, Balıkesir, Bursa, Yalova, Kocaeli, Sakarya, Zonguldak ve Bartın.

İstanbul'da halkalı evre 08:02 ile 08:06 arasında, yaklaşık dört buçuk dakika sürecek. Çanakkale ve Tekirdağ'da da süre dört buçuk dakika civarında; Edirne kuşağın kenarına yakın olduğu için iki dakikanın biraz altında kalıyor. Kuşağın dışında kalan şehirlerde tutulma parçalı ama yine büyük: İzmir %88, Ankara %85, Antalya %81, Trabzon %80, Diyarbakır %72, Van %70.

Türkiye'de tam güneş tutulması: 1999, 2006 ve sonrası

Türkiye'nin yakın geçmişte gördüğü iki tam güneş tutulması var:

• 11 Ağustos 1999: Tam tutulma kuşağı Bartın ve Kastamonu'dan girip Çorum, Amasya, Tokat, Sivas, Tunceli, Elazığ, Bingöl, Diyarbakır, Batman, Siirt ve Şırnak üzerinden geçti.
• 29 Mart 2006: Kuşak Antalya'dan girdi; Konya, Karaman, Aksaray, Nevşehir, Kırşehir, Kayseri, Yozgat, Sivas, Tokat, Amasya, Ordu ve Giresun'u geçti. Side ve Manavgat'ta tam evre yaklaşık 3 dakika 48 saniye, Antalya kent merkezinde 3 dakika 10–20 saniye sürdü. Ankara %98 ile kuşağın hemen dışında kaldı.

Bir sonraki tam güneş tutulması 30 Nisan 2060'ta, 2006 tutulmasıyla aynı Saros ailesinden. Kuşak güneyden ve doğudan geçiyor: Mersin kıyısı, Adana, Osmaniye, Hatay, Gaziantep, Kilis, Kahramanmaraş, Şanlıurfa, Adıyaman, Malatya, Diyarbakır, Elazığ, Tunceli, Bingöl, Batman, Siirt, Muş, Bitlis, Van, Ağrı ve Iğdır. İstanbul ve Ankara'nın göreceği ilk tam tutulma ise 3 Eylül 2081; İstanbul 21 Nisan 2088'de bir kez daha tam tutulma görecek. Bu kadar uzak tarihlerde Dünya'nın dönüş hızındaki küçük değişimler kuşağı birkaç kilometre kaydırabileceği için kuşak kenarındaki il listeleri yaklaşıktır.

Türkiye'den görülen ay tutulmaları

Güneş tutulmasının aksine ay tutulması, Ay'ın ufkun üzerinde olduğu her yerden aynı anda görülür; bu yüzden Türkiye'den çok daha sık izlenir. Üç türü var: tam (Ay tamamen Dünya'nın gölgesine girer ve kızıllaşır), parçalı (Ay'ın bir kısmı gölgeye girer) ve yarıgölge (Ay yalnızca gölgenin soluk dış kısmından geçer; fark edilmesi zordur).

21 Şubat 2027 tutulması gece 00:12'de başlayıp 04:13'te bitiyor ve Ay o saatlerde gökyüzünde yüksekte. Yine de bu bir yarıgölge tutulması: Ay'ın gölgeye en yakın kuzey kenarında 01:30–03:00 arasında hafif, gri bir kararma görülür. Dikkatle bakan fark eder, ama “kanlı ay” görüntüsü beklememek gerekir.

Kanlı ay ne zaman? 2027'de neden yok?

“Kanlı ay”, tam ay tutulmasının halk arasındaki adı. Ay tamamen Dünya'nın gölgesine girdiğinde kararıp kaybolmaz; Dünya atmosferinden kırılarak geçen gün batımı renkli ışık Ay'ı bakır ya da kızıl renge boyar. Rengin koyuluğu, o sırada atmosferdeki toz ve bulut miktarına göre her tutulmada değişir.

2027'de kanlı ay yok. Yılın üç ay tutulmasının üçü de yarıgölge: 21 Şubat'taki Türkiye'den görülse de yalnızca hafif bir kararma yaratıyor, 18 Temmuz'daki Ay'ın yarıgölgenin kenarına ancak değdiği, dünyanın hiçbir yerinden fark edilemeyecek kadar zayıf bir tutulma, 17 Ağustos'taki ise Türkiye'de gündüze denk geliyor. Dünyanın herhangi bir yerinden görülecek bir sonraki tam ay tutulması 31 Aralık 2028'de.

Arada kalan iki tam tutulma Türkiye'den izlenemiyor: 26 Haziran 2029'da tam evre başlarken Ay batıda ufka iniyor, 25 Nisan 2032'de ise tam evre Ay doğmadan bitiyor. 31 Aralık 2028'de Ay, parçalı evre başlamadan doğmuş olacak (Ankara'da 17:22, İstanbul'da 17:34); doğu ufku açık bir yer seçmek yeterli.

Tutulmayı güvenle izlemek

Güneş tutulmasında Güneş'e çıplak gözle, güneş gözlüğüyle, filtresiz fotoğraf makinesi ya da dürbünle bakılmaz; %70–80 örtülmede bile kalan ışık retinaya zarar verebilir. ISO 12312-2 sertifikalı tutulma gözlüğü kullanın ya da iğne deliğiyle bir kartondan ışığı yere düşürerek dolaylı izleyin. Gözlüğü güvenilir bir satıcıdan alın ve çizik ya da delik olup olmadığını kontrol edin.

Ay tutulması ise tamamen güvenlidir; çıplak gözle, dürbünle ya da teleskopla rahatça izlenebilir. Tek gereken açık bir hava ve Ay'ın bulunduğu yönde açık bir ufuk.

Tutulmalar astrolojide de özel olarak yorumlanır; yılın tutulmalarının burçlara etkisini 2027 tutulmaları sayfasında, gün gün takvimi 2027 astroloji takviminde bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular